|
2009'da biri halkalı, iki güneş tutulması izlenecek. 26 Ocak güneş tutulması, Avustralyalılar için özel bir anlam taşıyor. Çünkü bu gün, beyaz adamın bu kıtaya ayak basışının yıl dönümünün kutlandığı Avustralya Günü. 26 Ocak’ta ay, oğlak takımyıldızındaki güneşin önünden geçecek. Bu sırada dünya çevresindeki eliptik yörüngesinin en uzak noktasında olduğu için, güneşin önünü tam olarak örtmeyecek ve güneş bir halka şeklinde ayın çevresinden görülebilecek. Halkalı tutulma 363 kilometre genişliğine bir koridor boyunca izlenebilirken, bu koridorun iki tarafında kalan çok daha geniş bir alanda parçalı tutulma izlenecek. Bu rotada, Afrika’nın güney üçte biri, Madagaskar, Hindistan’ın güneyi, Avustralya’nın Tasmanya dışında kalan bölgeleri, Güneydoğu Asya ve Endonezya’ bulunuyor.
TSİ (Türkiye Saati İle) 08:06’da Atlas okyanusunun güneyine düşecek olan ayın gölgesi, Afrika kıtasının 900 kilometre kadar güneyinden geçerek Hint okyanusunda deniz üzerinden gezerek, 14 bin 500 kilometreyi 3 saat 46 dakikada aldıktan sonra, en sonunda Sumatra’da karaya vuracak ve dünyayı terkedecek. 26 Ocak tutulması, Saros 131 dizisinin 50’inci tutulması. Güneş ve ay tutulmaları Saros dizisinin kontrolü altındadır. Bir Saros döngüsü 18 yıl, 11 gün, 8 saat (6.585,3 gün) sürer. Bu süre sonunda güneş ve ay, yılın aynı döneminde, gökyüzünde aynı noktadadır. Her bir Saros dizisi, parçalı tutulmalarla başlayıp tam veya halkalı tutulmalarla devam ettikten sonra, yine parçalı tutulmalarla sona erer. Bir Saros dizisinde 70 kadar tutulma vardır ve 12 - 13 yüzyıl devam eder. Saros 131 ailesi, ilk tutulmanın olduğu 1 Ağustos 1125 ile 27 Mart 1522 arasında 22 parçalı tutulmanın ardından, 1630’a kadar 5 tam tutulma, 1630 - 1702 arasında 5 hem tam hem halkalı tutulma sergilemiş, 4 Ağustos 1720’den beri halkalı tutulmalar sergilemektedir. Bunun nedeni, Saros 131 tutulması anında, ayın yörüngesinin dünyadan en uzak noktasında olmasıdır. Saros 131, 18 Haziran 2243’e kadar 29 tane daha halkalı tutulmaya yol açacaktır. Bundan sonra 7 adet parçalı tutulma daha olacak ve Saros 131, 2 Eylül 2369’da sona erecek. Bu yılın ikinci güneş tutulması is Saros 138 ailesinin bir tutulması olarak, 22 Temmuz 2009’da gerçekleşecek. Bu tutulmanın izleyeceği rota şöyle: 
22 Temmuz Çarşamba sabahı, güneş Hindistan’ın doğu kıyılarında sabah tutulmuş olarak doğacak. Gölge Nepal, Doğu Bengal (Bangladeş), Butan, Myanmar ve Çin’in üzerinden geçtikten sonra, Pasifik okyanusunda Japonya’ya ait Riyu Kiyu adalarına düşecek. Pasifik’te İkinci Dünya Savaşı’nın en kanlı çarpışmalarının yapıldığı İvo Jima adasının üstünden geçerken tam tutulmanın süresi 6 dakika 39 saniyeyi bulacak. Asya’daki gölge izi üzerinde pek çok yerleşim yeri var. Bunların arasında Mumbay, Bopal, Patna, Çengdu, Çongkig, Vuhan ve Şanghay var. Ne yazık ki, Temmuz ayında bu bölgelerin çoğunda hava genellikle kapalı geçiyor. En uzun tutulmanın olduğu İvo Jima halen askeri bölge ve ancak özel izinle girilebiliyor. Bazı turizm şirketleri, Japonya’nın güneyinde açık deniz turları, Çin’in doğusundaki Tibet yaylasını çevreleyen dağların zirvelerinde dağcılık turları düzenlemiş bulunuyor. Bunların çoğu şimdiden dolmuş durumda. Gökhan Sayram '76 Kaynakça:
Tutulma hesapları Fred Espanak (NASA GSPC) tarafından yapılmıştır. Ayrıntılı bilgi, haritalar ve animasyon için
http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEmono/TSE2009/TSE2009.html ağ adresine bakabilirsiniz. Bu sayfayı hazırlarken yararlandığım diğer ağ adresleri: http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEpubs/IAU233.html http://en.wikipedia.org/wiki/Solar_eclipse_of_July_22,_2009 http://www.explorerseclipse.co.uk http://www.farhorizons.com/Southeast_Asia/mongolia.htm http://www.e-chinatour.com/china-tours-10.html
|
